|
ZASADY PIERWSZEJ POMOCY TO:
Ocena stanu poszkodowanego
W celu
dokonania oceny poprzedzone podstawowych funkcji życiowych pacjenta,
należy sprawdzić czy poszkodowany:
1. Jest przytomny ?
Ratownik
powinien głośno odezwał się do pacjenta. (np.
"Jak Pan/Pani się czuje) oraz sprawdzić reakcję na mocne dotknięcie
(potrząsanie, klepnięcie w policzek) lub ból -uszczypnięcie płatka
usznego. W ten sposób można uniknąć przeprowadzenia zabiegów
reanimacyjnych u przytomnego pacjenta. Należy pamiętać, że jeżeli mamy do
czynienia z urazami głowy lub szyi, podejrzewamy uszkodzenie kręgosłupa i
pacjenta można poruszyć tylko wtedy, jeżli to absolutnie niezbędne!
Nieprawidłowe poruszenie może doprowadzić do uszkodzenia rdzenia
kręgowego, a tym samym do paraliżu.
2. Oddycha ?
Zatrzymanie
oddechu stwierdza się w nastepujący sposób:
- objawem
nasuwającym podejrzenie jest siniczenie zabarwiaenie skóry,
- przy
dokładnej obserwacji nie wiadać oddechowych klatki piersiowej, ruchy te
nie są wyczówalne rownież po przyłożeniu dłoni ratownika do klatki
piersiowej i brzucha ratowanego,
- niesłyszalny
i niewyczówalny strumień powietrza wydychanego z ust i nosa pacjenta,
- przy
częściowej niedrożności dróg oddechowych słychać odłosy chrapania i
bulgotu
3. Ma zachowane krążenie ?
Objawy
nagłego zatrzymania krążenia występują w nastpępującym porządku czasowym:
- natychmiast: brak tętna na
tętnicy szyjnej,
- po 10-20 sekundach: utrata
przytomności,
- po 15-30 sekundach:
zatrzymanie oddechu lub "chwytanie powietrza",
- po 60-90 sekundach
: szerokie żrenice, bez reakcji na światło (tzw.
"sztywne")
Bladość
lub sinica skóry oraz szerokie żrenice nie stanowią jednak pewnych
objawów zatrzymania krążenia, gdyż mogą towarzyszyć innym stanom
chorobowym
Badanie
tętna:tętno może być badane w trzech miejscach:
- na tętnicy szyjnej
- na tętnicy udowej
- na tętnicy promieniowej
a (u dziecka poniżej 1 roku życia na tętnicy ramienn)
Gdy u
nieprzytomnego pacjenta nie ma bezpośredniego podejrzenia zatrzymania
krążenia, można najpierw kontrolować tętno na tętnicy promieniowej. Przy
niewyczuwalnym tętnie promieniowym, należy badać tętnicęszyjną. Wskazane
jest badanie tętna najpierw po jednej , póżniej
po drugiej stronie szyi, ale nigy jednocześnie. Z powodu mp. obrzęku tętno może być niewyczuwalne po jednej
stronie, dlatego więc sprawdzamy obustronnie. Brak tętna tętnicy szyjnej
rozstrzyga o zatrzymaniu krążenia. Kontrola czyności życiowych pacjenta
musi przebiegać możliwie szybko. Dlatego doświadczony ratownik sprawdza
klinicznie objawy życia jednocześnie:
- wezwanie
pacjenta
- obserwacja
ruchów klatki piersiowej i zabarwienia skóry
- badanie
tętna na tętnicy szujnej
Dzięki
temu można w ciągu kilka sekund rozpoznać utratę przytomności,
zatrzymanie krążenia i oddychania.
Reanimacja
Jeżeli pacjent nie oddycha, bardzo ważne jest
szybkie rozpoczęcie reanimacji. Już po 4 minutach w niedotlenionym mózgu
poszkodowanego powstają nieodwracalne zmiany, które uniemożliwią
póżniejsze odratowanie pacjenta.nieodwracalne zmiany, które uniemożliwią późniejsze
odratowanie pacjenta.
Udrożnienie dróg oddechowych.
U
głęboko nieprzytomnego pacjetna język opada do części krtaniowej gardła,
blokując wejście do krtani. Najczęściej drożność dróg oddechowych można
odzyskać przez odgięcie głowy ratowanego ku tyłowi w następujący sposób:
Głowa
odchylana jest do tyłu dłonią ułożoną na czole pacjenta, podczas gdy
druga ręka ciągnie jego podbródek ku górze. Należy zwrócic uwagę, by nie
uciskał miękkiej okolicy podżuchwowej. Ta metoda udrożniania dróg
oddechowych, jako bardzo skuteczna, jest godna polecenia
nieprofesjonalnym ratownikom. Poduszka lub zwinięty koc pod barkami
utrzymuje głowę pacjenta w odgięciu.
W
Przypadku podejrzenia uszkodzenia kręgosłupa szyjnego głowa pacjetna nie
powinna być odginana do tyłu. Wtedy drożność uzyskujemy w następujący
sposób:
1. Ręce
ratownika ułożone z boków pacjetna
2.
Cztery palce obu rąk obujmują kąt żuchwowy i ciągną ją do przodu. Zęby żuchwy wysuwają się przy tym przed zęęby
szczęki.
3. Kciuki odsuwają wargę
dolną ku dołowi i aby otworzyć usta pacjenta naciskają brodą. Głowę
należy stabilizować ostrożnie! Jeżeli pacjent nie może oddychać pomimo
prawidłowego udrożnienia, należy przyjąć możliwość zatkania dróg
oddechowych ciałem obcym. Trzeba wtedy otworzyć usta ratowanego i wydobyć
ciała obce (krew, wymiociny, sztuczna szczęka, resztki pokarmowe) z jamy
ustnej. Można tego dokonać wskazującym i środkowym palcem. Jeżeli
podejrzewane przez nas ciała obce znajdują się poza zasięgiem wzroku,
wykonujemy rękoczyn Heimlicha (tak, jak u osoby nieprzytomnej)
Reanimacja oddechowa
Istnieją
dwie metody sztucznego oddychania: usta- usta i usta- nos. Niezależnie
jednak od rodzaju zastosowanej metody należy pamiętać o mocnym odchyleniu
głowy ku tyłowi, co czyni drogi oddechowe drożnymi. Jeżli jednak
podejrzewamy uraz odcinka szyjnego kręgosłupa (rany głowy lub szyi,
upadek z wysokości, wypadek komunikacyjny) głowy odchylać nie wolno !
- metoda usta-usta
Głowa
silnie odgięta. Dłoń oparta na czole chorego, kciuk i palec wskazujący
szczelnie zaciskają nos. Usta ratowanego lekko rozchylone. Ratujący
przyciska swoje szeroko rozwarte usta do ust chorego i robi wdech (nie za
głęboki; nieco głębszy niż przy normalnym oddychaniu). Po wdmuchnięciu
cofa szybko swoją głowę. Patrząc kątem oka na klatkę piersiową ratowanego
może po ruchach żeber ocenić skuteczność sztucznego oddychania. Słychać
również szmer powietrza wydobywającego się z ust chorego i wyczuwa się
jego przepływ. Przy tej metodzie istnieje obawa, że powietrze zamiast do
tchawicy trafia przez przełyk do żołądka. Przy rozdęciu żołądka łatwo
może dojść do wymiotów (obawa zachłyśnięcia). Aby temu przeciwdziałaą,
należy powoli wdmuchiwać powietrze ratowanemu; wydech ratownika powinien
trwać ok. 1,5-2 sekundy. W żadnym przypadku nie należy uciskaniem brzucha
usiłować opróżnić żołądek z powietrza, jakie się do niego przypuszczalnie
dostało.Stwarza to zagrożenie ostrego zachłyśnięcia.
- metoda usta- nos
Głowa jest odgięta, szyja
wyprostowana. Ręka przytrzymująca żuchwę zamyka szczelnie usta chorego.
Najlepiej jest jeszcze docisnąć kciukiem dolną wargę do górnej. Ratujący
szeroko otwartymi ustami obejmuje szczelnie nos chorego i wydycha
powietrze z płuc. Następnie należy wycofać swoją głowę i dokonać
obserwacji powodzenia sztucznej wentylacji.
Obie metody są równorzędne.
Wybór należy do ratownika, a także zależy od zaistniałej sytuacji - np.
rany nosa, niemożliwe do usunięcia ciało obce w ustach.
Sztuczne oddychanie u niemowląt i małych dzieci
Ze względu na małe wymiary
twarzy niemowląt i małych dzieci, ratujący obejmuje swymi ustami zarówno
usta jak i nos dziecka. Objętość wdmuchiwanego powietrza musi być
znacznie mniejsza niż u dorosłych, często wystarczają "pełne
usta". Główkę dziecka odchylamy umiarkowanie.
Częstość sztucznego
oddychania jest następująca:
- u dorosłych
co 5 sekund
- u dzieci
co 4 sekundy
- u niemowląt i małych dzieci co 3 sekundy
Reanimacja krążeniowa
Po ustaleniu rozpoznania zatrzymania
krążenia należy ułożyć pacjenta płasko na twardym podłożu. Uniesienie nóg
ku górze zwiększa szanse udanej reanimacji krążeniowej. Klatkę piersiową
pacjenta należy odsłonić z odzieży. Punkt nacisku do masażu pośredniego
serca znajduje się na dolnej trzeciej części mostka - w odległości 3
palców powyżej wyrostka mieczykowatego.
Technika masażu pośredniego
serca u dorosłych
1. Jeden nadgarstek opiera
się na punkcie ucisku w dolnej połowie mostka, w osi ciała.
2. Drugi nadgarstek ułożony
jest na pierwszym. Palce obu rąk są uniesione lub splecione, tak, by
uniknąć złamania żeber przy ucisku.
3. Faza ucisku - Ramiona
wyprostowane, barki pionowo nad mostkiem, który jest wciskany na
głębokość 3-5 cm.
Ratownik powinien używać ciężaru swego tułowia, przekazywanego przez
wyprostowane ramiona.
4.
Faza rozlużnienia - Odciążenie mostka bez odrywania nadgarstka od punktu
uprzedniego nacisku; klatka piersiowa wraca do pozycji wyjściowej.
Fazy ucisku i rozluźnienia
trwają mniej więcej równie długo. Ruchy powinny być płynne, nie "szarpane". W żadnym przypadku nie
należy przerywać masażu na dłużej niż kilka sekund. Podczas reanimowania,
zwłaszcza ludzi starszych, może dojść do złamań żeber lub mostka. Pomimo
tego reanimację należy prowadzić dalej !
Masaż pośredni serca u niemowląt i małych dzieci
Siła
ucisku jest znacznie mniejsza, często wystarcza jedna ręka, a u niemowląt
nawet uciskanie tylko dwoma palcami. Odszukanie punktu nacisku: u dzieci
2 palce powyżej wyrostka mieczykowatego,u niemowląt szerokość palca
poniżej lini łączącej brodawki sutkowe.
Częstotliwość wykonywania
pośredniego masażu serca:
- u dorosłych 80-100/min
- u dzieci 80-100/min
-
u niemowląt i małych dzieci >100/min
Połączenie sztucznego oddychania i masażu
pośredniego serca
Od początku roku 2001
weszły w życie nowe standardy dotyczące reanimacji krążeniowo -
oddechowej. Nie ma już rozróżnienia na metody jednego i dwóch ratowników.
W każdej sytuacji proporcje masażu i sztucznego oddychania mają się jak
15:2. Na każde dwa wdechy przypada 15 uciśnięć mostka. Kontrolujemy
oddech i tętno po każdych 4 cyklach. Akcję reanimacyjną prowadzimy aż do
przybycia lekarza. Wcześniejsze jej zakończenie jest dopuszczalne tylko
wtedy, gdy ratownik z powodu wyczerpania nie jest zdolny do dalszego
działania.
Należy
zdawać sobie sprawę, że opisane powyżej działania przeważnie nie
przywrócą pacjentowi podstawowych funkcji życiowych. Może to nastąpić
dopiero po interwencji lekarza, który będzie mógł podać odpowiednie leki,
a także zadecyduje o defibrylacji. Ale nawet najlepszy specjalista z
najlepszym sprzętem będzie bezradny, jeśli od zatrzymania krążenia minęło
kilka minut, podczas których reanimacja bezprzyrządowa nie była
prowadzona. Dlatego tak bardzo liczy się czas i natychmiastowe
rozpoczęcie czynności ratowniczych.
|
